دویست کیلومتر دورتر از نزدیکترین ساحل، در دلِ بیابان سوریه، چشمهای گرم و گوگردی از دل سنگ بیرون میزد. اوّل نخلها روییدند. بعد یک واحه شکل گرفت. بعد — انگار صحرا تصمیم گرفته بود همهی قانونهای جغرافیا را مسخره کند — یکی از ثروتمندترین شهرهای جهان باستان سر بلند کرد. عربها صدایش کردند تَدمُر، «شهرِ نخلها». یونانیها گفتند پالمیرا. تورات ادّعا میکند سلیمان نبی ساختش. احتمالاً نساخته — ولی شهر آنقدر ثروتمند بود که فقط خردمندترین پادشاه تاریخ بهعنوان بانیاش باورپذیر بود.
0%
سازندگان و شگفتیها·1/5·1′
The place
Palmyra
عروسِ صحرا
داستان چشمهای گرم در دل بیابان سوریه که ثروتمندترین شهر کاروانی جادهی ابریشم را ساخت — و چرا یک قانون مالیاتی حکّاکیشده روی سنگ، سرگذشتِ یک تمدّن را روایت میکند
حدود هزارهی دوم پ.م (نخستین ذکر) – قرن سوم م (عصر طلایی)؛ ۱۳۷ م (قانون مالیات تدمر)Palmyra
پند داستان
“بزرگترین ثروتها را نه فاتحان سرزمینها میسازند، بلکه کسانی که بین دو دنیا میایستند و زبان هر دو را بلدند — و ماندگارترین قدرت نه از آنِ امپراتوریای است که فرمانبرداری تحمیل میکند، بلکه از آنِ چهارراهی که خودش را برای همه ضروری کرده.”
شخصیتها
ب
بازرگانان کاروانی تدمر (سروَران کاروان)ب
بِعل، یَرحیبول و عَگلیبول (سهگانهی الهی تدمر)پ
پلینیوس بزرگ (طبیعتشناس رومی)س
سلیمان نبی (بانی افسانهای تدمر)م
مالی پسر یَرحای (سروَر کاروان، تجلیلشده در سال ۱۳۵ م)منبع
Pliny the Elder, Naturalis Historia V.88; Josephus, Antiquities of the Jews VIII.6.1; The Palmyra Tariff inscription (CIS II 3913), 137 AD, Hermitage Museum, St. Petersburg; Starcky, Jean, 'Palmyre,' Supplement au Dictionnaire de la Bible, 1966; Browning, Iain, Palmyra, 1979; Smith, Andrew M. II, Roman Palmyra: Identity, Community, and State Formation, 2013; Stoneman, Richard, Palmyra and Its Empire, 1994