Yedinci yüzyılda, Songtsen Gampo adında bir savaşçı kral kimsenin başaramadığını başardı: Tibet platosundaki — dünyanın çatısı denilen o uçsuz bucaksız yaylalardaki — savaşan kabileleri tek bir imparatorluk altında birleştirdi. Ordusu öyle güçlüydü ki Çin'i yöneten kudretli Tang hanedanı bile tedirgin oldu. Krallığını sağlama aldıktan sonra, Tang sarayına elçiler gönderdi ve cüretkâr bir istekte bulundu: eş olarak bir Çinli prenses istiyordu.
İmparator Taizong kesinlikle reddetti. Bir prensesi dünyanın ucuna, vahşi dağların arasına mı gönderseydi? Asla. Ama Songtsen Gampo hayır cevabını kabul eden biri değildi. Diplomasi işe yaramayınca savaşla tehdit etti. Savaş kapıya dayandığında Taizong boyun eğdi. Prenses Wencheng'i seçti — zekâsı, güzelliği ve derin Budist inancıyla tanınan bir hanedan kadını.
Wencheng'in Lhasa'ya yolculuğu iki yıldan fazla sürdü. Yeryüzünün en tehlikeli yollarından geçti: baş döndüren yaylalar, buz kaplı dağ geçitleri, sonu gelmeyen bozkırlar. Yanında olağanüstü bir çeyiz vardı: insan boyutunda altın bir Buda heykeli — bugün Tibet'in en kutsal eseri, hâlâ Jokhang Tapınağı'nda — Budist yazıtlar, Çin ipeği, tarım tohumları ve metal işçiliği, kâğıt yapımı, dokumacılık bilen ustalar.
Songtsen Gampo, gelini karşısında büyülendi ve ona düğün hediyesi olarak Lhasa'daki Kızıl Tepe'nin üzerine Potala Sarayı'nı inşa ettirdi. Bizde bir söz vardır: "Gönül kimi severse güzel odur" — ama burada sevgi bir saray dikti dağın tepesine. Efsaneye göre sarayda dokuz yüz doksan dokuz oda vardı ve en tepede Wencheng'in meditasyon yaptığı özel bir oda bulunuyordu.
Ama bu hikâye bir aşk masalından çok daha büyük. Wencheng, kralın Nepalli eşi Prenses Bhrikuti ile birlikte Budizm'i Tibet'e taşıdı. Çin astrolojisini, tıbbını ve inşaat tekniklerini getirdi. Tibet kültürünü öyle derinden değiştirdi ki bugün hâlâ Yeşil Tara'nın — Tibet Budizmi'nin en önemli figürlerinden birinin — yaşayan hali olarak tapılıyor.
Tang hanedanı için bu evlilik, tehlikeli bir komşuyu yatıştırmaya yarayan diplomatik bir araçtı. Ama Tibetliler bunu uygarlıklarının gerçekten başladığı an olarak hatırlıyor. Wencheng'in dağları aşarak getirdiği altın Buda heykeli bugün hâlâ Jokhang Tapınağı'nda duruyor — ipek ve altınla örtülü, etrafında bin dört yüz yıldır hiç sönmeden yanan tereyağı kandilleri.
Günümüzde Prenses Wencheng siyasi bir simge haline geldi. Çin, bu evliliği Tibet'in tarihsel bağının kanıtı olarak gösteriyor. Tibetliler onu inancı kendilerine getiren kadın olarak onurlandırıyor. Her iki taraf hikâyeyi kendi açısından anlatıyor.
Ama belki de en doğru anlatım en yalın olanıdır: genç bir kadın bildiği her şeyi geride bıraktı, hiç görmediği bir adam için dünyanın öbür ucuna gitti, Buda'yı yanında taşıdı ve bir uygarlığı sonsuza dek değiştirdi. Onun için yapılan saray hâlâ Lhasa'nın tepesinde dimdik ayakta.