Skip to main content
تاج‌ها و فتوحات·1/6·1
Photograph of Babylon

The place

Babylon

قانونی حک‌شده بر سنگ

چطور یک پادشاهِ بابِلی ۲۸۲ قانون را بر ستونی از سنگ سیاه حک کرد و معنای عدالت را برای همیشه دگرگون کرد

حدودِ ۱۷۵۵–۱۷۵۰ پ.م (صدورِ قانون)؛ کشف‌شده در شوش، ایران، ۱۹۰۱–۱۹۰۲Babylon

نزدیک به چهار هزار سال پیش، پادشاهی در بابِل کاری کرد که هیچ حاکمی پیش از او نکرده بود. حمّورابی ۲۸۲ قانون جمع کرد — درباره‌یِ قتل، دزدی، طلاق، حتی ساختمان‌سازیِ بی‌کیفیت — و دستور داد همه را روی ستونی از سنگِ سیاهِ سخت به بلندای بیش از دو متر حک کنند. سنگی آن‌قدر سخت که تراشیدنش تقریباً محال بود. بعد آن ستون را در معبدی گذاشت، باز برای هرکس که رد می‌شد. پیامش روشن بود: قانون دیگر رازِ دربار نیست. قانون مالِ مردم است.

پند داستان

پیش از حمّورابی، عدالت هر چیزی بود که قدرتمند بر ناتوان تحمیل می‌کرد. پس از حمّورابی، عدالت — دستِ‌کم روی کاغذ — مکتوب شد، دیدنی شد، و برای همه لازم‌الاجرا شد. قانونش به معیارِ امروز عادلانه نبود: میانِ طبقات فرق می‌گذاشت، فقیر را سخت‌تر تنبیه می‌کرد، و خشونت‌هایی روا می‌داشت که دیگر قابلِ پذیرش نیست. اما یک ایده‌ی بنیادین را بنا گذاشت: اینکه قانون پیش از ارتکابِ جُرم وجود دارد، مجازات باید متناسب باشد، و حتی پادشاه در برابرِ نیرویی بالاتر از خواستِ خودش پاسخگوست. آن ایده، تراشیده بر سنگِ سیاه به خطی که سه هزار سال ناخوانا ماند، از هر امپراتوری ماندگارتر شد.

شخصیت‌ها

ح
حمّورابی — ششمین پادشاهِ دودمانِ نخستِ بابِل (فرمانروایی ۱۷۹۲–۱۷۵۰ پ.م)
ش
شَمَش — خدای خورشید و عدالت؛ در نقشِ بالای ستون عصا و حلقه‌ی شاهی را به حمّورابی می‌دهد
ش
شُتروک‌ناخونته — پادشاهِ عیلامی که ستون را حدودِ ۱۱۵۸ پ.م به‌عنوانِ غنیمتِ جنگی بُرد
ژ
ژاک دو مورگان — باستان‌شناسِ فرانسوی که ستون را در شوش کشف کرد (۱۹۰۱–۱۹۰۲)
ژ
ژان-ونسان شِیل — کشیشِ دومینیکن و پژوهشگری که متن را ترجمه و به دنیای مدرن معرفی کرد

منبع

The Code of Hammurabi (Louvre, Sb 8); Scheil, Jean-Vincent. Mémoires de la Délégation en Perse, vol. 4, 1902 (first translation); Roth, Martha T. Law Collections from Mesopotamia and Asia Minor, Scholars Press, 1995; Van De Mieroop, Marc. King Hammurabi of Babylon: A Biography, Blackwell, 2005; Richardson, Seth. 'On Seeing and Believing: Liver Divination and the Era of Warring States,' in Divination and Interpretation of Signs in the Ancient World, Oriental Institute, 2010; Driver, G.R. and Miles, John C. The Babylonian Laws, 2 vols., Oxford, 1952-1955; Charpin, Dominique. Hammurabi of Babylon, I.B. Tauris, 2012; Laws of Ur-Nammu (c. 2100 BCE); Laws of Eshnunna (c. 1930 BCE)