بهشتی که خاک کردند

اواسط دهه‌ی نودِ میلادی بود که کلاوس شمیت، باستان‌شناس آلمانی، دست به حفاری در تپه‌ای گمنام در جنوب شرقی ترکیه زد. چیزی که از زیر خاک بیرون آمد، همه‌ی معادلات را بر هم زد. گوبِکلی‌تپه: معبدی سنگی که حدود ۹۶۰۰ سال پیش از میلاد ساخته شده بود — هفت هزار سال قبل از اهرام مصر. اما نکته‌ی اصلی جایش بود: درست در قلب هلال حاصلخیز، همان‌جایی که تورات باغ عدن را توصیف می‌کند — نزدیک سرچشمه‌ی دجله و فرات.