Skip to main content
Hayaletler ve Lanetler·2/3·3
Photograph of Colosseum

The place

Colosseum

Commodus: Gladyatör İmparator

Arenaya inen imparator — ve deliliğe sürüklenen iktidar

Roman Imperial Period (180-192 AD)Colosseum

Marcus Aurelius — Stoacı felsefenin temel taşı sayılan Düşünceler'in yazarı filozof-imparator — bir oğul bıraktı dünyaya. Ama bu oğul, babasının tam tersi olacaktı. Commodus, M.S. 180'de henüz on sekiz yaşındayken tahta çıktı ve sonraki on iki yıl boyunca Roma İmparatorluğu'nun onurunu Kolezyum'un kanlı arena kumlarında sürükledi.

Commodus daha başından beri yönetmekle ilgilenmiyordu. Onu büyüleyen tek şey gladyatör dünyasıydı. Babası on yıllarını Tuna sınırında Roma'yı savunarak geçirmişti; Commodus ise askeri seferleri yarıda bırakıp başkente, gösterilerin olduğu yere koştu. Ama seyretmek ona yetmedi. Senatörleri dehşete düşüren bir kararla, imparator bizzat arenaya indi — on binlerce seyircinin gözü önünde dövüşmeye başladı.

Antik tarihçiler Cassius Dio ve Herodianus, bu sahneleri tiksinti içinde kayda geçirdi. Commodus ağır zırhlı bir gladyatör tipi olan secutor olarak dövüşüyordu, ama maçları grotesk birer oyundu. Rakiplerine kurşundan ya da kalaydan silahlar veriliyordu — ilk darbede bükülen yumuşak metaller. Yaralı ve sakat gladyatörler önüne konuyor, hiçbir risk almadan onları öldürüyordu. Bir keresinde Roma'daki tüm engellileri toplatıp arenada birbirine bağlattı, ellerine sünger verdi ve Herkül kılığında hepsini sopalarla öldürdü.

Senatörler bu sırada «Sen efendisin, sen ilksin, en talihlisin! Galipsin ve galip kalacaksın!» diye bağırmak zorundaydı — bağırmayanı ölüm bekliyordu. Derler ki kılıçla gelen kılıçla gider. Ama Commodus kılıçla gelmedi — delilikle geldi. Ve delilik, sonunda onu da bulacaktı.

Vahşi hayvan tutkusu da bir o kadar ürkütücüydü. Cassius Dio'nun yazdığına göre, Commodus tek bir günde yüz aslanı bizzat öldürdü — her birini yüksek bir platformdan tek bir mızrak atışıyla. Devekuşlarını hilal şeklinde ok uçlarıyla başlarından vuruyordu. Sonra kesik başları senatörlerin oturduğu bölüme taşıyıp sessizce yüzlerine sallıyordu — sıradaki kafanın onlarınki olabileceğinin açık bir mesajıydı.

Hezeyanları giderek büyüdü. Kendini Herkül'ün yeniden doğmuş hali ilan etti; halkın önüne aslan postu giyip elinde topuzla çıkmaya başladı. Roma'nın adını «Colonia Commodiana» olarak değiştirdi. Ayların, lejyonların, hatta Senato'nun adını kendi unvanlarıyla değiştirdi. En sonunda M.S. 193 yılını gladyatör kışlasından gladyatör kıyafetiyle çıkıp konsül olarak göreve başlayarak açacağını duyurdu.

Bu son damla oldu. 31 Aralık 192 gecesi, en yakın çevresi harekete geçti. Cariyesi Marcia şarabına zehir kattı. Zehir yeterince hızlı etki etmeyince, güreş partneri Narcissus hamamına gönderildi ve onu boğarak öldürdü. Senato damnatio memoriae ilan etti — hafızasının lanetlenmesi — ve heykellerinin yıkılmasını, adının her yazıttan silinmesini emretti. Tarihin en büyük filozof-imparatorunun oğlu, erdemsiz gücün ne demek olduğunun kanıtı olarak tarihe geçti.

Hikâyenin Dersi

Erdemsiz güç deliliğe dönüşür; bir halkı eğlendiren arena, onu yönetenlerin çürümüşlüğünü de gözler önüne serebilir.

Karakterler

E
Emperor Commodus
M
Marcus Aurelius
M
Marcia (concubine)
N
Narcissus (wrestler)
C
Cassius Dio (historian)

Kaynak

Cassius Dio, Roman History LXXIII; Herodian, History of the Empire; Historia Augusta, Life of Commodus